Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά και Θεοφάνια. Τρεις από τις σπουδαιότερες γιορτές του Ελληνικού λαού που γιορτάζονται με ξεχωριστά έθιμα μέσα στο δωδεκαήμερο 25 Δεκεμβρίου - 6 Ιανουαρίου. Ημέρες χαράς, αγάπης, αλληλεγγύης και ανθρωπιάς. Μια εορταστική περίοδος, όπου τα ποικίλα έθιμα και οι πατροπαράδοτες παραδόσεις του ελληνικού λαού δίνουν έναν ιδιαίτερο τόνο και ξεχωριστή σημασία στις εορταστικές αυτές ημέρες.

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

Ο Εορτασμός της γέννησης του Ιησού Χριστού προμηνύεται με τα παραδοσιακά κάλαντα την παραμονή των Χριστουγέννων, στις 24 Δεκεμβρίου. Παρέες παιδιών ξεχύνονται στις γειτονιές με τριγωνάκια ή άλλα μουσικά όργανα και χτυπάνε τις πόρτες για να πουν τα κάλαντα, τραγούδια λαϊκής παράδοσης με ευχές για τον νοικοκύρη και άλλα μέλη της οικογένειας. Μόλις ο νοικοκύρης του σπιτιού ανοίξει, τα παιδιά ρωτάνε χαρακτηριστικά: «Να τα πούμε;» κι αφού πάρουν τη συγκατάθεσή του αρχίζουν το τραγούδι. Ο νοικοκύρης πρέπει έπειτα να τους δώσει χρήματα ή και γλυκά, όπως τα παραδοσιακά της εορταστικής αυτής περιόδου, κουραμπιέδες και μελομακάρονα.

Πολλά ελληνικά σπίτια διακοσμούν χριστουγεννιάτικα δέντρα την ημέρα του Αγίου Νικολάου στις 6 Δεκεμβρίου και μέχρι την 7η Ιανουαρίου, της θρησκευτικής γιορτής του Άγιου Ιωάννη. Το κατεξοχήν, όμως, ελληνικό έθιμο είναι ο στολισμός ενός μικρού νησιώτικου καραβιού, ενώ από τη βάση των χριστουγεννιάτικων δέντρων δεν λείπει σχεδόν ποτέ μια μικρή, συνήθως χειροποίητη φάτνη, με το νεογέννητο Χριστό και τα δώρα των τριών μάγων.

Από τις προετοιμασίες της παραμονής των Χριστουγέννων χαρακτηριστική είναι κι εκείνη που αναφέρεται στο ζύμωμα του χριστόψωμου. Η συνήθεια αυτή είναι πολύ ριζωμένη στους αγρότες και τους τσοπάνηδες κι είναι έθιμο καθαρά χριστιανικό. Απλές και ταπεινές νοικοκυρές κάνουν τη ζύμη με ιδιαίτερη ευλάβεια.

Ένας από τους πιο διασκεδαστικούς λαϊκούς ελληνικούς μύθους είναι αυτός των καλικαντζάρων. Οι καλικάντζαροι μοιάζουν με ξωτικά, ζουν στα βάθη της γης και αποστολή τους είναι να κόψουν έναν τεράστιο κορμό που αποτελεί τα θεμέλια της γης. Όλο το χρόνο δουλεύουν για να πετύχουν το σκοπό αυτό κι ακριβώς την ημέρα των Χριστουγέννων ανεβαίνουν στη γη για δώδεκα ημέρες, 25 Δεκεμβρίου με 6 Ιανουαρίου, όσο δηλαδή διαρκεί η εορταστική περίοδος. Κατά την επίσκεψή τους στη γη προκαλούν χάος και κάνουν διάφορες ζαβολιές. Και στην πραγματικότητα, αν κάποιος πάθει κάτι ανεξήγητο αυτές τις ημέρες ρίχνουν το φταίξιμο στους καλικάντζαρους. Γι’ αυτό και πολλοί κατά τη διάρκεια αυτών των ημερών αφήνουν αναμμένα τα τζάκια τους για να εμποδίσουν την είσοδο των καλικαντζάρων από την καμινάδα. Οι καλικάντζαροι φοβούνται τη φωτιά, το φως, το σταυρό και τα αγιασμένα νερά. Γι’ αυτό και εξαφανίζονται την ημέρα των Θεοφανείων, στις 6 Ιανουαρίου, όταν όλα τα νερά αγιάζονται .Παρόλα αυτά όταν επιστρέφουν στα βάθη της γης βρίσκουν τον κορμό του δέντρου σε τέλεια κατάσταση, χάρη στο θαύμα της Γέννησης του Χριστού.

Η εκκλησιαστική λειτουργία των Χριστουγέννων πραγματοποιείται την παραμονή γύρω στα μεσάνυχτα. Μετά τη λειτουργία πολλές οικογένειες τρώνε κοτόσουπα με αυγολέμονο, χριστόψωμο και παραδοσιακά γλυκά. Το χριστουγεννιάτικο δείπνο αποτελείται από την παραδοσιακή γεμιστή γαλοπούλα, το γουρουνόπουλο ή το κατσίκι (κυρίως στα νησιά).

ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ

Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, παιδιά ξεχύνονται και πάλι τους δρόμους για να τραγουδήσουν τα πρωτοχρονιάτικα κάλαντα που προμηνούν την άφιξη του νέου χρόνου και τον ερχομό του Αγίου Βασιλείου. Το βράδυ συγγενείς και φίλοι συγκεντρώνονται σε ένα οικογενειακό σπίτι για να υποδεχτούν όλοι μαζί, στις 12 τα μεσάνυχτα, τον καινούριο χρόνο, αποχαιρετώντας με τραγούδια χαράς τη χρονιά που πέρασε.

Μόλις τελειώσουν οι ευχές, ο νοικοκύρης του σπιτιού, ο παππούς ή ο πατέρας θα κόψει την πατροπαράδοτη βασιλόπιτα μοιράζοντας από ένα κομμάτι σε όλα τα μέλη της οικογένειας, αφού πρώτα κόψει ένα κομμάτι για το Χριστό, για την Παναγία, για τον Άγιο Βασίλειο, ένα για το νοικοκύρη, ένα για την νοικοκυρά και ένα για το φτωχό. Στη βασιλόπιτα, πριν το ψήσιμο της, η νοικοκυρά του σπιτιού έχει βυθίσει τυλιγμένο σε αλουμινόχαρτο ένα νόμισμα, το λεγόμενο φλουρί, το οποίο όποιος το βρει θα είναι κι ο τυχερός της χρονιάς.

Η 1 Ιανουαρίου, η πρώτη μέρα του χρόνου, είναι και η θρησκευτική ημέρα εορτής του Αγίου Βασιλείου, του Αγίου από την Καισαρεία που με τόση χαρά και ανυπομονησία περιμένουν τα παιδιά, ήδη από τα μεσάνυχτα της παραμονής, να τους φέρει τα δώρα που του έχουν ζητήσει.

Η πρωτοχρονιά είναι επίσης για πολλούς μια ξεχωριστή μέρα αφού πολλοί πιστεύουν, από πρόληψη, ότι όπως τους βρει η πρώτη μέρα του χρόνου, έτσι θα περάσουν και την υπόλοιπη χρονιά. Για το σκοπό αυτό πολλές νοικοκυρές πιστεύουν στο καλό ποδαρικό, στο πρώτο τυχερό άτομο που θα μπει στο σπίτι τους την πρώτη μέρα του χρόνου. Για τον ίδιο αυτό σκοπό, το πρωί της πρωτοχρονιάς, μετά τη θεία λειτουργία, ο νοικοκύρης του σπιτιού ανοίγει την πόρτα και τοποθετεί στο κατώφλι της ένα ρόδι, σύμβολο αφθονίας και πλούτου, στο οποίο πατάει πάνω με δύναμη δίνοντας ευχές για υγεία, χαρά, ευτυχία, ευμάρεια για το σπίτι κι όλα τα μέλη της οικογένειας.

ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ

Στις 6 Ιανουαρίου γιορτάζεται η τρίτη και τελευταία εορτή του Δωδεκαημέρου των χριστουγεννιάτικων εορτών, τα Θεοφάνεια (ή Θεοφάνια), η χριστιανική εορτή της ανάμνησης της Βάπτισης του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό από τον Άγιο Ιωάννη τον Βαπτιστή. Το όνομα προκύπτει σύμφωνα με την παράδοση από την φανέρωση των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδος κατά τη βάφτιση. Λέγονται επίσης και Επιφάνια και Φώτα (ή των Φώτων).

Την παραμονή των Φώτων τα παιδιά τραγουδούν και πάλι τα παραδοσιακά κάλαντα αυτής της εορτής, ενώ οι ιερείς περνούν για να αγιάσουν τα σπίτια και τα μαγαζιά των ενοριτών τους.

Ανήμερα, πριν τη λήξη της θείας λειτουργίας οι ιερείς αγιάζουν τα νερά (θάλασσα, ποταμό, λίμνη) ρίχνοντας συμβολικά ένα σταυρό. Νέοι πέφτουν στα παγωμένα νερά για να τον βρουν, ενώ αυτός που θα προλάβει να τον πιάσει πρώτος στέφεται με ευλογία και καλοτυχία για όλη τη χρονιά.

Με αυτά λοιπόν τα ελληνικά εορταστικά έθιμα των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Θεοφανείων, και τις τοπικές παραλλαγές τους ,αποχαιρετούμε τη χρονιά που φεύγει και καλωσορίζουμε με ευλογία, χαρά και αισιοδοξία το νέο έτος.

Η ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗ ΧΙΛΗ
ΣΑΣ ΕΥΧΕΤΑΙ
ΚΑΛΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ
ΚΑΙ
ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟ ΤΟ ΝΕΟ ΕΤΟΣ 2009