Αφιέρωμα στον σπουδαιότερο Έλληνα γλύπτη της νεότερης Ελλάδος με αφορμή τα εβδομήντα χρόνια από το θάνατό του που γιορτάζονται φέτος.

Ο Γιαννούλης Χαλεπάς είναι ο πιο διακεκριμένος γλύπτης της νεότερης Ελλάδος, με μυθιστορηματική ζωή ανάμεσα στην τρέλα και τον θρίαμβο.
Με καταγωγή από την Τήνο ήταν γόνος οικογένειας φημισμένων μαρμαρογλυπτών. Ο πατέρας του και ο θείος του είχαν μεγάλη οικογενειακή επιχείρηση μαρμαρογλυπτικής με παραρτήματα στο Βουκουρέστι, στην Σμύρνη και στον Πειραιά. Ο Γιαννούλης, ο μεγαλύτερος από τα πέντε αδέλφια του, είχε έφεση στην μαρμαρογλυπτική και βοηθούσε τον πατέρα του στα έργα που ετοίμαζε ο τελευταίος για διάφορες εκκλησίες. Οι γονείς του τον προόριζαν για έμπορο, αλλά ο ίδιος αποφάσισε τελικά να σπουδάσει γλυπτική.

Από το 1869 έως το 1872, μαθήτευσε στο Σχολείο των Τεχνών (την μετέπειτα Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών) με δάσκαλο τον Λεωνίδα Δρόση. Το 1873 έφυγε για το Μόναχο με υποτροφία, για να συνεχίσει τις σπουδές του στην εκεί Ακαδημία Καλών Τεχνών με δάσκαλο τον Max von Windmann. Κατά την διάρκεια της παραμονής του εκεί εξέθεσε τα έργα του το παραμύθι της Πεντάμορφης και Σάτυρος που παίζει με τον Έρωτα, για τα οποία και βραβεύθηκε.

Το 1876 επέστρεψε στην Αθήνα, όπου άνοιξε δικό του εργαστήριο. Το 1877 ολοκλήρωσε στο μάρμαρο τον Σάτυρο που παίζει με τον Έρωτα, και τον ίδιο χρόνο άρχισε να δουλεύει το πιο διάσημο γλυπτό του την Κοιμωμένη για τον τάφο της Σοφίας Αφεντάκη στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών.

Τον χειμώνα του 1877, ο Γιαννούλης Χαλεπάς υπέστη νευρικό κλονισμό. Χωρίς κανέναν προφανή λόγο, άρχισε να καταστρέφει έργα του, ενώ επιχείρησε κατ' επανάληψη να αυτοκτονήσει. Σήμερα γνωρίζουμε ότι τα αίτια της ψυχασθένειάς του ήταν η τελειομανία του, η υπερκόπωση από την αδιάκοπη εργασία και ένας ατυχής έρωτας για μία νεαρή συμπατριώτισσά του, που την ζήτησε σε γάμο και οι γονείς της αρνήθηκαν να του την δώσουν.

Το 1888, οι γιατροί διέγνωσαν «άνοια» και οι δικοί του αποφάσισαν να τον κλείσουν στο Δημόσιο Ψυχιατρείο της Κέρκυρας. Στο Ψυχιατρείο, ο Χαλεπάς αντιμετωπίστηκε με τον σκληρό τρόπο που αντιμετώπιζαν όλους τους ψυχασθενείς την εποχή εκείνη: οι γιατροί και οι φύλακες είτε του απαγόρευαν να σχεδιάζει και να πλάθει, είτε του κατέστρεφαν οτιδήποτε εκείνος είχε δημιουργήσει και είχε κρύψει στο ερμάριό του.

Το 1901, πέθανε ο πατέρας του και έναν χρόνο μετά, η μητέρα του πήγε στο Ψυχιατρείο για να τον πάρει πίσω μαζί της στην Τήνο, όπου και έζησε κάτω από την αυστηρή επιτήρηση της, καθώς η ίδια πίστευε ότι ο γιος της τρελλάθηκε από την τέχνη. Για τον λόγο αυτό, η μητέρα του δεν του επέτρεπε να ασχοληθεί ξανά με την γλυπτική, σε σημείο που αν εκείνος έφτιαχνε κάτι στοιχειώδες με κάρβουνο ή πηλό, εκείνη το κατέστρεφε. Όταν πέθανε η μητέρα του το 1916, ο Χαλεπάς είχε ξεκόψει παντελώς από την τέχνη του. Ζούσε πάμφτωχος βοσκώντας πρόβατα και φέροντας το βαρύ στίγμα του τρελλού του χωριού. Βρήκε ωστόσο το κουράγιο και άρχισε ξανά να ασχολείται με την γλυπτική.

Το 1923, ο Θωμάς Θωμόπουλος, Καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και θαυμαστής του Χαλεπά, αντέγραψε σε γύψο πολλά έργα του γλύπτη για να τα παρουσιάσει στην Ακαδημία Αθηνών το 1925. Η έκθεση αυτή είχε ως αποτέλεσμα να βραβευθεί ο γλύπτης το 1927 με το Αριστείο των Τεχνών. Το γνήσιο ταλέντο του, αλλά και η φήμη του τρελλού γλύπτη που ξαναβρήκε τα λογικά του, τον καθιέρωσαν ως τον «Βαν Γκογκ», τον «Ροντέν» ή τον «Πικάσο» των νεωτεριστών καλλιτεχνών.

Ο Γιαννούλης Χαλεπάς ήταν και παραμένει μια κορυφαία μορφή στην νεώτερη ελληνική Τέχνη. Τα έργα του — εκ των οποίων περισώθηκαν περίπου 150 — είναι κλασσικά στην σύλληψή τους και χαρακτηρίζονται από τη γεωμετρικότητα και την εκφραστικότητα των προσώπων και των σωμάτων, είτε πρόκειται για τον Σάτυρο, είτε για την Μήδεια με τα παιδιά της, είτε για την νεαρή Κοιμωμένη.

Ο Γιαννούλης Χαλεπάς έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του κοντά στους δικούς του, πάντα δημιουργικός και «μέσα στην πανελλήνια δόξα».

ΠΗΓΕΣ
el.wikipedia.org/wiki/Γιαννούλης_Χαλεπάς

Προηγούμενα αφιερώματα

29.6.2008 - 29.6.2009 Έτος αφιερωμένο στον Απόστολο Παύλο

Κωνσταντίνος Καβάφης (1863-1933) 75 χρόνια από το θάνατό του

Μ. Καραγάτσης (1908-1960) 100 χρόνια από τη γέννησή του.

Ρήγας Φεραίος (1757-1798) 210 χρόνια από το θάνατό του

Νίκος Εγγονόπουλος (1907-1985)

Διονύσιος Σολωμός 1789-1859

Πλάτωνας 427-347 π.Χ.

Σωκράτης 470-399 π.Χ.

Πυθαγόρας Ο Σάμιος 570-500 Π.Χ

Φιλόσοφοι Της Ιωνικής Σχολής

Οι Επτά Σοφοί της Αρχαιότητας

Η Γενιά του ’30)

Ο Καζαντζάκης, ο Μιστράς και οι Φιλόσοφοί του

Ο Καβάφης στην Αλεξάνδρεια

Νίκος Καζαντζάκης

Η πτώση της Χούντας

Ιουστινιανός

Κωνσταντίνος Καβάφης

551 χρόνια από την πτώση της Κωνσταντινούπολης

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

Οδυσσέας Ελύτης

Μαρία Κάλλας

Η Επέτειος του ‘’ΟΧΙ’’

Μάνος Χατζιδάκης

Μίκης Θεοδωράκης

[ Volver ]