Το 2008 γιορτάζονται 210 χρόνια από το θάνατο του Ρήγα Φεραίου, ενός από τους σημαντικότερους εθνομάρτυρες και προδρόμους της Ελληνικής επανάστασης.

Υπήρξε ο οραματιστής, ο κήρυκας του ξεσηκωμού, ο πνευματικός άνθρωπος που με τις αναζητήσεις του, τους ιδεολογικούς του προσανατολισμούς και το πλούσιο συγγραφικό του έργο πολέμησε την αμάθεια, βοήθησε την ανάταση του γένους, μετουσίωσε την θεωρία σε πράξη. Γνωστός για το επαναστατικό του άσμα ‘’Θούριος’’ και τα 124 άρθρα του συντάγματος του "Νέα Πολιτική Διοίκηση’’ που επρόκειτο να αποτελέσει τον καταστατικό Χάρτη της μελλοντικής "Ελληνικής Δημοκρατίας".

Η ζωή και το έργο του

Γεννήθηκε στο Βελεστίνο της Θεσσαλίας το 1757. Το πραγματικό του όνομα ήταν Αντώνης Κυριαζής. Το επίθετο Βελεστινλής, με το οποίο και υπέγραφε, είναι δηλωτικό του τόπου καταγωγής του ενώ λόγιοι φαίνεται ότι του πρόσθεσαν το Φεραίος, επειδή το Βελεστίνο κατείχε το χώρο των αρχαίων Φερών.

Γεννήθηκε στο Βελεστίνο της Θεσσαλίας το 1757. Το πραγματικό του όνομα ήταν Αντώνης Κυριαζής. Το επίθετο Βελεστινλής, με το οποίο και υπέγραφε, είναι δηλωτικό του τόπου καταγωγής του ενώ λόγιοι φαίνεται ότι του πρόσθεσαν το Φεραίος, επειδή το Βελεστίνο κατείχε το χώρο των αρχαίων Φερών.

Γεννήθηκε από εύπορους γονείς και έζησε τα πρώτα είκοσι περίπου χρόνια της ζωής του στην υπόδουλη Ελλάδα, ενώ τα υπόλοιπα είκοσι στη ξενιτιά και πιο συγκεκριμένα στην Πόλη, στη Βλαχία και τη Βιέννη. Τα πρώτα γράμματα τα έμαθε από έναν παπά στο Βελεστίνο, και έπειτα μαθήτευσε κοντά σε γνωστούς δασκάλους, στα ακμάζοντα σχολεία της εποχής εκείνης στη Ζαγορά και στα Αμπελάκια.

Στην Κωνσταντινούπολη ο Ρήγας φτάνει γύρω στα 1777-1780, μετά από πρόσκληση του Πρέσβη της Ρωσίας για σπουδές, στην οικία του οποίου γνωρίζει τον πρίγκηπα Αλέξανδρο Υψηλάντη, παππού των Υψηλάντηδων του '21. Εκεί κοντά στην οικογένεια των Υψηλάντηδων έμαθε ξένες γλώσσες, αποκτώντας προχωρημένη εξοικείωση με τα τουρκικά, βλάχικα, γερμανικά αλλά και τα γαλλικά που τα χειριζόταν όπως τη μητρική του γλώσσα. Όταν ο Υψηλάντης έφυγε για το Ιάσιο, προκειμένου να γίνει ηγεμόνας της Μολδαβίας, ο Ρήγας τον ακολούθησε. Το 1780 βρίσκεται κανονικά εγκαταστημένος στο Βουκουρέστι, ως γραμματέας του ηγεμόνα Αλέξανδρου Υψηλάντη, όπου και ανάπτυξε μεγάλη δράση.

Ο Ρήγας συνέχιζε να μελετά και να παρακολουθεί από κοντά όλη την πνευματική κίνηση της εποχής του. Γνωρίστηκε με το σημαντικό δάσκαλο και πρωτοπόρο σε ριζοσπαστικές ιδέες, Δημήτριο Καταρτζή που είχε τοποθετηθεί στο Βουκουρέστι ως νομικός σύμβουλος του ηγεμόνα. Ο Καταρτζής ήταν ο πρώτος με αναγνωρισμένο κύρος που υποστήριξε τη δημοτική γλώσσα. Η γνωριμία του Ρήγα με τον Καταρτζή και η στενή φιλία τους, τον βοήθησε σημαντικά, στην τελική διαμόρφωση των ιδεών του. Επηρεασμένος από τον ευρωπαϊκό Διαφωτισμό, πίστεψε βαθιά στην ανάγκη της επαφής των Ελλήνων με τις νέες ιδέες που σάρωναν την Ευρώπη και αυτό τον ώθησε στη συγγραφή ή μετάφραση βιβλίων σε δημώδη γλώσσα. Ο Ρήγας απέβλεπε στην απελευθέρωση και ενοποίηση όλων των Βαλκανικών λαών και φυσικά όλου του ελληνικού στοιχείου που ήταν διασκορπισμένο στην Ανατολή και τα ευρωπαϊκά κέντρα.

Το 1791 ο Ρήγας ταξιδεύει στη Βιέννη, όπου στους λίγους μήνες της εκεί παραμονής του βρίσκει την ευκαιρία να τυπώσει τα πρώτα του βιβλία. Μια σειρά από διηγήματα, μεταφρασμένα από τα γαλλικά, με τον τίτλο “ Σχολείον των ντελικάτων εραστών ”, και ένα εκλαϊκευμένο εγχειρίδιο αστρονομίας και φυσιογνωσίας με τον τίτλο “ Φυσικής απάνθισμα ”. Στη Βιέννη συνεργάτες του ήταν κυρίως Έλληνες έμποροι ή σπουδαστές, αλλά οι σημαντικότεροι από αυτούς ήταν οι αδελφοί Πούλιου, από τη Σιάτιστα της Μακεδονίας, τυπογράφοι. Στο τυπογραφείο τους τύπωσε τον Θούριο και την Χάρτα της Ελλάδος, την επαναστατική του προκήρυξη σε χιλιάδες αντίτυπα, προκειμένου να μοιραστούν στους Έλληνες των υπόλοιπων φιλελεύθερων περιοχών των Βαλκανίων.

Ο επαναστατικός ενθουσιασμός του Ρήγα και το πολιτικό του όραμα, βασιζόταν στη δημιουργία μιας πολυεθνικής βαλκανικής επικράτειας, που θα 'ταν απαλλαγμένη από τις αγκυλώσεις της οθωμανικής πολιτικής και που οι Έλληνες θα 'χανε κυρίαρχη θέση.

Ο Ρήγας συλλαμβάνεται από τις αυστριακές αρχές στην Τεργέστη την 1η Δεκεμβρίου του 1797. Μετά από ανάκριση πέντε μηνών, παραδίδεται μαζί με επτά άλλους συντρόφους του στο πλησιέστερο φρούριο της οθωμανικής αυτοκρατορίας στο Βελιγράδι. Εκεί, ύστερα από συνεχή βασανιστήρια, τον Ιούνιο του 1798, στραγγαλίστηκαν και τα σώματά τους ρίχτηκαν στον Δούναβη.

Ο Ρήγας Φεραίος ξεχωρίζει για το φιλελεύθερο φρόνημα του, για τη βαθιά του πίστη στη δύναμη του ελληνικού έθνους και για το συνεχή αγώνα του προς φώτιση και διαπαιδαγώγηση του ελληνικού λαού. Διακρίθηκε ως λόγιος και συγγραφέας και είναι ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του Νεοελληνικού Διαφωτισμού που πίστεψε ότι τα γράμματα και η παιδεία του γένους είναι ο αληθινός δρόμος προς την απελευθέρωση.

Ως κορυφαίο έργο του θεωρείται η «Νέα Πολιτική Διοίκησις Των Κατοίκων Της Ρούμελης, της Μικράς Ασίας, Των Μεσογείων Νήσων & Της Βλαχομπογδανίας» που περιείχε το γνωστό επαναστατικό του άσμα, τον "Θούριο" με τους κάτωθι πιο γνωστούς στίχους:

Ως πότε παλικάρια να ζούμε στα στενά,

μονάχοι, σάν λιοντάρια στές ράχαις, στα βουνά;

σπηλιές να κατοικούμεν, να βλέπωμεν κλαδιά,

να φεύγωμ’ απ’ τόν κόσμον για τη πικρή σκλαβιά;

να χάνωμεν αδέλφια, πατρίδα και γονείς,

τους φίλους, τα παιδιά μας κι όλους τους συγγενείς;

Κάλλιο ‘ναι μιάς ώρας ελεύθερη ζωή,

Παρά σαράντα χρόνια, σκλαβιά και φυλακή.

Πηγές από τους δικτυακούς τόπους
www.clab.edc.uoc.gr
http://el.wikipedia.org
www.peri-grafis.com

Προηγούμενα αφιερώματα

Νίκος Εγγονόπουλος (1907-1985)

Διονύσιος Σολωμός 1789-1859

Πλάτωνας 427-347 π.Χ.

Σωκράτης 470-399 π.Χ.

Πυθαγόρας Ο Σάμιος 570-500 Π.Χ

Φιλόσοφοι Της Ιωνικής Σχολής

Οι Επτά Σοφοί της Αρχαιότητας (Aπρίλιος 2006)
Η Γενιά του ’30 (Φεβρουάριος 2006)
Ο Καζαντζάκης, ο Μιστράς και οι Φιλόσοφοί του (Δεκέμβριος 2005)
Ο Καβάφης στην Αλεξάνδρεια (Νοέμβριος 2005)
Νίκος Καζαντζάκης (Οκτώβριος 2005)
Η πτώση της Χούντας (Ιούλιος 2005)
Ιουστινιανός (Ιούνιος 2005)
Κωνσταντίνος Καβάφης (Μάιος)
551 χρόνια από την πτώση της Κωνσταντινούπολης (Ιούνιος)
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (Ιούλιος)
Οδυσσέας Ελύτης (Αύγουστος)
Μαρία Κάλλας (Οκτώβριος)
Η Επέτειος του ‘’ΟΧΙ’’ (Νοέμβριος)
Μάνος Χατζιδάκης (Δεκέμβριος)
Μίκης Θεοδωράκης (Ιανουάριος)

[ Volver ]