Οδυσσέας Ελύτης

Ο Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996), γεννήθηκε στην Κρήτη, στους κόλπους μιας οικογένειας που καταγόταν από τη Μυτιλήνη, το αρχαίο νησί της Λέσβου, την ιδιαίτερη πατρίδα της Σαπφούς. Ο ποιητής κάποτε ανέφερε ότι η παιδική του ηλικία «υπήρξε νησιώτικη». Τα νησιά και η θάλασσα απετέλεσαν το φυσικό του περιβάλλον, γεγονός που αντικατοπτρίζεται έντονα στην ποίησή του. Πράγματι, αν και χρειάστηκε να γίνει «αθηναίος εξ υιοθεσίας», συνέχισε πάντοτε δεμένος τόσο συναισθηματικά, όσο και ποιητικά με το Αιγαίο και με τα απερίγραπτης ομορφιάς νησιά του.

Ο Ελύτης σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, αλλά σύντομα εγκατέλειψε τη νομική οδό για να ακολουθήσει το μονοπάτι της ποίησης. Η νεανική του ψυχή ανοίγεται στον ποιητικό κόσμο ακριβώς τη δεκαετία του 1930, όταν γεννήθηκε στην Ελλάδα η ονομαζόμενη «μοντέρνα ποίηση». Ο όρος αυτός περιλαμβάνει ποικίλες ανανεωτικές τάσεις στον χώρο της ποίησης, που ακολουθούν τις καινούργιες αισθητικές ευρωπαϊκές τάσεις. Τα πρώτα ποιήματα του Ελύτη δημοσιεύτηκαν το 1935 στο πρωτοποριακό περιοδικό «Νέα Γράμματα».Οι πρώτες ποιητικές του συλλογές : «Σποράδες», «Θητεία του καλοκαιριού», «Οι κλεψύδρες του αγνώστου» και «Πρώτα ποιήματα», συγκεντρώθηκαν στο πρώτο του βιβλίο «Προσανατολισμοί», το 1940. Ο δεύτερος τόμος « Ήλιος ο πρώτος» εκδόθηκε το 1943.Η πείρα του ως πολεμιστή στον Πόλεμο της Αλβανίας το 1940-41 καθώς και η αγάπη και η ανησυχία του για την τύχη της πατρίδας του, αντικατοπτρίζονται στα έργα του « Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας» και στο «Άξιον εστί». Αυτό το τελευταίο ( 1959), αποτελεί το πλέον εκτενές και σύνθετο έργο του. Η τεράστια συμβολή του στην ποίηση αναγνωρίζεται σε διεθνές επίπεδο, το 1979, με το Βραβείο Νόμπελ.

Ένα στοιχείο που χαρακτηρίζει την ποίηση του Ελύτη είναι η παρουσία του φωτός. Θα ‘λεγε κανείς ότι η ποίηση αυτή έχει ενώσει το ελληνικό φως με το φως της δημιουργίας. Μαζί με το φως η διαφάνεια. Αναμφίβολα η πηγή του φωτός και της διαφάνειας του Ελύτη βρίσκονται στην ελληνική φύση, στην απέραντη ομορφιά και την πληρότητα της ελληνικής θάλασσας, στο παραδοσιακό κάλλος των νησιωτικών τοπίων και στην ανείπωτη και σχεδόν εξωπραγματική καθαρότητα του ελληνικού ουρανού.

Στο Άξιον Εστί, η οικουμένη μοιάζει να έχει γεννηθεί με το φως: «Στην αρχή το φως και η ώρα η πρώτη». Υπό το φως των άστρων βγαίνει ο ποιητής να ψάξει την ψυχή του :

« Με τον λύχνο του άστρου στους ουρανούς εβγήκα / Που να βρω την ψυχή μου, το τετράφυλλο δάκρυ; M ε το λύχνο του άστρου στους ουρανούς γυρίζω....»

Φύση και συναίσθημα αναμειγνύονται συνεχώς: «Η δροσιά γεννιέται μέσα στα φύλλα , όπως μέσα σ’ απέραντο ουρανό, το ξάστερο συναίσθημα».

΄Ήλιος, μάρμαρα, αμπέλια, θάλασσα: τέσσερις ελληνικές αλήθειες δεμένες με το φως συναντώνται συνυφασμένες σε ένα από τα κλασσικά ποιήματα του Ελύτη : «Πίνοντας ήλιο κορινθιακό, διαβάζοντας τα μάρμαρα, δρασκελίζοντας αμπέλια-θάλασσες».

Και φως, ομορφιά, φύση, ελληνικό τοπίο, βρίσκονται στον Ελύτη αδιάρρηκτα ενωμένα με την ελληνική γλώσσα «τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική – το σπίτι φτωχικό στις αμμουδιές του Ομήρου».

Miguel Castillo Didier

Προηγούμενα αφιερώματα

Μαρία Κάλλας (Οκτώβριος)
Η Επέτειος του ‘’ΟΧΙ’’ (Νοέμβριος)
Μάνος Χατζιδάκης (Δεκέμβριος)
Μίκης Θεοδωράκης (Ιανουάριος)